Heraanleg van de kanaalzone moet nieuwe stedelijke dynamiek op gang trekken

Interpellatie aan Minister-president Jacques Simonet over de heraanleg van de kanaalzone tussen Sainctelette en de Ninoofsepoort.

Een jaar geleden was er sprake van de ambitieuze projecten van een architectenbureau  Bob361 voor de heraanleg van de kaaien aan het kanaal tussen Sainctelette en de Ninoofsepoort.  Een onderdeel van het project was de verlaging van de kaaien. Maar hiervoor is plaats nodig.  Er moet plaats zijn voor de auto's, een tram, de fietsen en de voetgangers langs de verlaagde kaai. Dus was er het voorstel om het transitverkeer te spreiden over beide kanten van het kanaal (langs Molenbeek voor verkeer richting Zuid; langs Brussel richting Noord).  Het mobiliteitsaspect is uiteraard belangrijk: de stad heeft de ambitie om het centrum autoluwer te maken, of zou die ambitie toch moeten hebben.  Dit kan niet zonder het verkeer langs andere wegen de stad te laten doorkruisen.  De kaaien autoluw maken was dus geen optie. 

Het project zit - voorzover ik goed geïnformeerd ben - nog steeds in haar studiefase.  Twee elementen zouden het dossier blokkeren: het financiële plaatje (het voorstel van het bureau bedroeg 17 miljoen euro!) en de weigering van de gemeente Molenbeek om transitverkeer op te vangen op haar zijde van het kanaal.

Het financieel struikelblok is een afweging die ons Hoofdstedelijk Gewest moet durven maken.  De herwaardering van de Scheldekaaien in Antwerpen heeft getoond dat dit een nieuwe dynamiek kan teweegbrengen in de stad, dat dit nieuwe inwoners en economische activiteit aantrekt.  Het heeft het stedebouwkundig uitzicht van 't stad grondig veranderd. Ook in Gent wordt het water in de stad volop geherwaardeerd. Brussel lijkt achter te blijven.  Een aantal schuchtere particuliere initiatieven zoals o.m. het bedrijvencentrum Kanal 20, de lofts van CotéKanal en het café De Walvis tonen nochtans dat er een potentieel en een vraag is om die buurt terug in de stad te integreren. 

Het kanaal kan ook in Brussel een meerwaarde aan de stad geven. De heraanleg moet dan ook als een totaalproject gezien worden dat enerzijds rekening houdt met de mobiliteitsfunctie, maar anderzijds ook een promenade is, met wandelbruggen over het kanaal, met plaats voor vernieuwde architectuur en renovatie van bestaande gebouwen. Het centrum van Brussel heeft al weinig water, daarom is het des te belangrijker om via het kanaal water in de stad te brengen. Een totaalconcept voor deze zone van het kanaal moet de katalysator zijn voor een herwaardering van een heel groot gedeelte van de vijfhoek en van Molenbeek.. Deze gelegenheid niet aangrijpen zou een gemiste kans zijn voor de stedelijke ontwikkeling van het stadscentrum.

Is het Gewest bereid hierin fors te investeren?

Het tweede struikelblok, de weigering van de gemeente Molenbeek om transitverkeer op te vangen en een coherente mobiliteitsoplossing voor de binnenstad te vinden, roept nog meer vragen op. Is het redelijk dat één gemeente een zo belangrijk dossier voor de Gewestelijke mobiliteit en voor de Gewestelijke stedelijke ontwikkeling van een belangrijke stadskanker kan tegenhouden? Hoe ligt de bevoegdheidverdeling in dit dossier tussen de twee gemeenten en het Gewest in dit dossier? Is het niet aangewezen om voor dit, en wellicht ook voor gelijkaardige andere dossiers van groot Gewestelijk belang, te denken aan overheveling van sleutelbevoegdheden van de gemeenten naar het Gewest? Dit hoeft overleg met de buurten en de gemeenten niet in de weg te staan.

Tot slot, nog een bijkomende vraag: zijn alle plannen om het kanaal ook te herwaarderen als mogelijke "weg" voor vervoer van personen voorgoed begraven of worden er nog studies gedaan naar een mogelijke verbinding per boot over het kanaal (de lijn Vilvoorde - Molenbeek met aansluiting op metro Graaf van Vlaanderen)?

 
Sven Gatz
Volksvertegenwoordiger

Water stroomt traag in Brusselse kanaalzone
Artikel Kurt Boes in De Morgen 15 maart 2004

Normaal gezien moest de heraanleg van de Brusselse kanaalzone in een nieuwe fase zijn beland. Nu het stuk richting haven min of meer afgewerkt is, zouden dit jaar de werkzaamheden beginnen voor het stuk grenzend aan de vijfhoek. De Brusselse realiteit - zowel de federale als de gewestelijke en de gemeentelijke overheid wil haar zeg hebben - besliste anders. Een stand van zaken.

Brussel

Eigen berichtgeving

Kurt Boes

Volgende week maandag is het exact een jaar geleden dat u op deze bladzijden kon lezen dat de ambitieuze plannen voor de herinrichting van de Brusselse westelijke ring in het water waren gevallen. Het stuk kleine ring tussen de Ninoofsepoort en het Saincteletteplein aan het kanaal Brussel-Charleroi was en is een strook slecht onderhouden stadsautosnelweg waar alles op wielen zich in ware Far West-stijl in het verkeer smijt. Auto's gebruiken elke vierkante meter om zo snel mogelijk vooruit te raken. Het principe dat de middenstrook eigenlijk voorbehouden is voor trams, moet wijken. Fietsers moeten al waar kamikazebloed door de aders hebben stromen om zich nog op de westelijke ring te wagen. Voetgangers moeten zich tevredenstellen met aan weerszijden van het asfalt een trottoir van goed een meter breed.

Brussels VLD'er Sven Gatz wilde vorige maand van minister-president Daniel Ducarme wel eens weten hoe het nu eigenlijk zat met de heraanleg van de westelijke ring. Maar omdat Ducarme onlangs plaats ruimde vanwege fiscale perikelen, diende minister van Openbare Werken Jos Chabert (CD&V) nu Gatz van antwoord.

Het goede nieuws? De heraanleg zal plaatsvinden. Het slechte nieuws? Zoals vorig jaar in deze krant al gesteld kan de buurtbewoner zijn enthousiasme maar beter temperen. De westelijke ring is en blijft een belangrijke verkeersader. "De verkeersfunctie van de kleine ring heeft voorrang op de woonfunctie in die buurt", zegt Chabert. Toen de eerste ontwerpen aan de oppervlakte kwamen, leefde links en rechts de hoop dat de kanaalzone misschien wel eens een groene, autoluwe zone kon worden. Een zone waar de stadsbewoner de link met het water kon terugvinden, eventueel zelfs dankzij verlaagde kaden.

"Die verlaagde kaden met wandel- en fietspaden kunnen sowieso niet", zegt Chabert. "Nabij de bestaande kaaimuur liggen nu eenmaal collectoren. Ook het idee om van de kanaalzone een soort rambla te maken, is niet mogelijk. De - overigens terechte - beslissing van de stad Brussel om het centrum en de centrumlanen autoluwer te maken, betekent dat de kleine ring nog meer als rondweg zal fungeren. De capaciteit van twee rijstroken in elke richting moet sowieso behouden blijven."

Maar het ene hoeft het andere niet uit te sluiten op voorwaarde dat twee rijstroken naar de andere oever verhuizen, op het grondgebied van de gemeente Molenbeek. Een voorstel dat eerder al op tafel lag maar dat Molenbeeks burgemeester Philippe Moureaux (PS) vorig jaar van diezelfde tafel veegde. "Beide wegen langs het kanaal zijn gewestwegen", reageert Chabert. "Ze hebben dus een bovengemeentelijk belang en het is niet aan de gemeenten om te bepalen welke functie ze hebben. Maar het is te vroeg om nu al te stellen hoe het er straks zal uitzien. Omdat dit een zeer belangrijk dossier is, wordt er momenteel een richtplan opgesteld. We gaan na aan welke eisen de heraanleg moet voldoen inzake verkeersafwikkeling, openbaar vervoer en fiets- en voetgangersvoorzieningen."

Als het richtplan eenmaal is opgesteld en goedgekeurd, is het aan de tijdelijke vereniging Groep Planning - B Groep - Espaces Mobilités om de definitieve heraanlegplannen uit te werken. "De werkzaamheden moeten in principe beginnen in 2005. Dat is later dan initieel gepland, maar het is beter om een doordacht project uit te werken dan dat we nu snel beslissingen nemen die iedereen met een ontevreden gevoel achterlaten."

In het kader van het samenwerkingsakkoord is voorlopig een budget van 10,5 miljoen euro voor de heraanleg uitgetrokken, zegt Chabert. "Maar Brussel wil meer geld vragen voor deze zeer belangrijke zone."

Jos Chabert (CD&V): 'Beter een doordacht plan uitwerken dan snel beslissingen nemen die iedereen met een ontevreden gevoel achterlaten'

Het stuk kleine ring aan het kanaal Brussel-Charleroi zal nooit een groene, autoluwe zone worden. 'De verkeersfunctie heeft voorrang op de woonfunctie', aldus minister van Openbare Werken Chabert.(Foto Jimmy Kets)
De Morgen, pagina 10, 598 woorden